گر نخواهي تو، نخواهد هيچ کس
شايد سؤالاتى از قبيل: چرا اوضاع ما چنين شده است؟ چرا من شغل مناسبى ندارم؟ چرا درس بخوانم؟ چرا آينده من نامعلوم است؟ چرا اين قدر بدبختم؟ چرا درآمد مكفى ندارم؟ و ... را از خود پرسيده و يا با دوستان خود در ميان گذاشته باشيد. البته درست است كه اين مسائل و پديدهها دلايل و عوامل بيرونى نيز دارند كه نقش آنها را در ايجاد چنين وضعى نمىتوان ناديده گرفت؛ امّا ريشه بيشتر اين مشكلات و سؤالات را مىتوان در درون هر شخص يافت و با پى بردن به منشأ و علّت آنها مىتوان براى تغيير يا حلّشان راه پايانى يافت. در اين مقاله، كوشش شده است كه فرمولها و راهكارهايى عملى جهت شناخت و تقويت قواى درونى و اراده ارائه شود، تا از طريق آن بتوان در جهت مسلّط شدن بر اوضاع و ايجاد تغييرات بيرونى مطلوب، گام برداشت. شناخت و به كارگيرى اين راهكارها، به ما كمك مىكند كه اولاً بهتر و بيشتر بتوانيم علل واقعى ايجاد چنين مشكلاتى را بدانيم و ثانياً قادر باشيم راهحلهايى براى مقابله و دفع و رفع آنها بيابيم. و اكنون بخوانيد.
1. دوستى با خداوند
ذكر نام و ياد خداوند، به انسان، چنان آرامش و اطمينانى مىبخشد كه در پرتو آن، انسان، قدرت خاصى به دست مىآورد. به تعبير قرآن: «دل، با ياد خداوند آرام مىگيرد». البته ذكر خداوند، نعمتى است كه بندگان خاص خداوند دارند؛ زيرا هرگاه شما ياد خدا كرديد، معلوم مىشود اوّل خدا به ياد شما بوده و به شما توفيق چنين كارى را عطا نموده است و برعكس، كسانى كه از خدا روى گرداناند و از ياد و نام خدا غافل و در تمام عمر نخواستهاند كه به اين موضوع بپردازند، زندگىشان با مشكلات و معضلات فراوانى مواجه مىشود كه به بيان قرآن: «هر كه از ياد من روى گرداند، زندگى دشوارى خواهد داشت» و بعد در جاى ديگر به دنبال علت آن هستند.
مراقب تنهايى خود باش كه به انديشه تبديل مىشود؛ مراقب انديشه خود باش كه به عمل تبديل مىشود؛ مراقب عمل خود باش كه به عادت تبديل مىشود؛مراقب عادات خود باش كه به شخصيّت تبديل مىشود؛ مراقب شخصيت خود باش كه به سرنوشت تبديل مىشود؛... و سرنوشت را نمىتوان از سر نوشت!
2. شروع كردن از خود و پرداختن به خويش
در اين خصوص، اعتقاد بر اين است كه انسان بايد ابتدا از خودش شروع كند؛ چرا كه انسان، خليفةالله است و قدرت خلق و تغيير به او عطا شده است. جمله معروفى است كه شما نيز شايد شنيده يا خوانده باشيد كه: «انسانها معمولاً همان مىشوند كه مىانديشند». تصور انسان از خودش و از جهان پيرامونش راه و هدف او را تعيين مىكند. كسى كه خود را بدشانس، بدبخت و ناتوانْ خطاب و احساس كند، نبايد انتظار داشته باشد كه ديگران به خوشبختى او كمك كنند.
پرداختن به خود و تسلط يافتن بر نفس خويش مىتواند در انجام دادن درست كارها به انسان كمك كند؛ چرا كه انسان هميشه در حال نبرد با دو قدرت و دشمن است: يكى مشكلات و موانع بيرونى و ديگرى وسوسهها و هجومهاى درونى. مقابله با اولى، دورى از تنبلى و تنپرورى و سستى و خُمود و البته كار و تلاش دائم را مىطلبد و مقابله با دومى، جرئت و جسارت و ايمان و شجاعت لازم دارد كه البته برترين فضائلاند و به همان اندازه به دست آوردنشان هم دشوارتر. اينها براى مقابله با دشمن درونى، لازماند.
3. داشتن هدف و برنامه روزانه زندگى
بىبرنامگى و بىهدفى، آدمي را به روزمرّگى مىكشاند و كسى كه دچار روزمرگى شود، به دام افسردگى و احساس بيهودگى در زندگى نيز خواهد افتاد. نتيجه روزمره زندگى كردن، اين است كه: انسان، هر چه برايش پيش مىآيد، انجام مىدهد، نه هر چه پيشبينى كند. يعنى منتظر بخت و شانس و اقبال و ... بودن؛ يعنى متوقف شدن و تكرارى زندگى كردن. كمترين خطر اينگونه زندگى كردن، اين است كه از مردن نيز بدتر است. داشتن هدف و برنامه، آدمى را به تفكّر و تلاش مستمر وا مىدارد كه حاصل آن، حركت و تغيير و رشد و موفقيت و جارى شدن است. كه: «هستم اگر مىروم. اگر نروم، نيستم!».
4. ايجاد تغيير در نظام باورها
نظام باورها و نحوه تلقّى هر كس از خود و جهان پيرامونش، نوع نگاه، اهداف، برنامهها و كلاً همه هستى او را تحتالشعاع خود قرار مىدهد. پس بايد نظام باورهاى خود را نسبت به هستى و جهان، بهگونهاى تغيير داد كه از بدبينى، كجانديشى و افكار ويرانگر و مأيوسكننده خالى شود.
كسى كه باور دارد جهان و هر چه در كيهان هست، آمدهاند تا به او كمك كنند، سرنوشت او، تفاوت خواهد داشت، با كسى كه اعتقاد دارد كه جهان و تمام آدم و عالم، كمر به كشتن او بستهاند.
چرا كه اينگونه انديشيدنها نه تنها در شكلگيرى شخصيت و منش آدمى مؤثر است، بلكه در دستيابى يا عدم دستيابى انسان به كليدهاى فائق آمدن بر مشكلات نيز تأثير دارد. نوع پيامها به ضمير ناخودآگاه انسان در جاى خود، تأثيرات و تغييراتى در درون آدمى ايجاد مىكنند. لذا در اين خصوص، عمل كردن به نكات ذيل براى شما سودمند خواهد بود:
1-رها شدن از عادتهاى فكرى بد.
2- عدم قضاوت درباره ديگران و سخن گفتن درباره چيزى بدون علم از آن.
3-احساس توانايى در دستيابى به اهداف.
4- عادت كردن به تكرار جملات مثبت و كوتاه براى ارسال به ضمير ناخودآگاه، مثل: آدم موفقى خواهى شد. تكرار هميشگى و هر روزه جملات مثبت مىتواند انسان را به يك فرد شاداب، و پر انرژى و هدفمند، جهت رسيدن به رفاه و افتخار، يارى دهد.
5- داشتن آرزوهاى ممكن و خيالهاى مثبت: آرزو داشتن و خيالپردازى، تا زمانى كه حالت افراط به خود نگرفته و از واقعيتْ دور نشده باشد، مىتواند مفيد باشد. آرزو، حركت و انگيزه و اميد لازم را براى رسيدن به هدف در آدمى ايجاد مىكند و چنان نيروى قوىاى است كه مىتواند آدمى را به هدف برساند. پس خيلى مواقع، خيالها به واقعيتْ تبديل مىشوند.
6. تلاش و كوشش و اعتماد به نفس: در مقابل اراده آهنين آدمى همه چيز امكانپذير است و اگر انسان به چيزى علاقهمند شد و براى رسيدن به آن تلاش مستمر داشت قطعاً بدان دست مىيابد. به قول دكتر على شريعتى: «آنجا كه عشق فرمان دهد، مُحال، سر تعظيم فرود مىآورد». به تعبير قرآن: «تنها آنچه انسان با سعى كوشش به دست مىآورد، براى او مىماند» و يافتن و رسيدن، راهى جز كوشش و خواستن ندارد و البته در اين راه، اراده نيز لازم است.
امّا نبايد فراموش كرد كه انعطافپذيرى و تطبيق و وفق دادن خود با شرايط نيز لازم است. البته اين موضوع نبايد به معناى عقبنشينى، منفعل بودن، دائم اثر پذيرفتن يا هميشه همرنگ جماعت شدن و ... باشد.
5- مطالعه و تحقيق و كسب دانش
جستجوى حقيقت، به انسان، آگاهى و بينش مىدهد و انسان را مهيّاى عزيمت و رهايى و آزادى معنوى مىنمايد. البته همه اينها يك شرط دارد و آن هم همراه شدن با توفيق الهى است كه قطعاً شامل احوال همه بندگان نخواهد بود و تابع رضايت الهى است. اولاً بايد مراقب بود كه علم و درسِ آدمى باعث گمراهى نگردد و ثانياً بايد مراقب بود كه آدمى، عالم بىعمل و عامل بىعلم نگردد كه چون زنبورى بىعسل و درخت بىبار است. چه خوب است كه از علم در جهت مثبت و خير و نيكى استفاده شود.
منبع: موسسه جهاني سبطين
مقالات مرتبط
به دنبال هوايي تازه تر
نه گفتن هنر است
خود ميزان عمل باش
جوانيت را در چه کاري صرف کردي؟